Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn tot drie maal toe ter kerke gebracht

Eeklo – Op een middeleeuwse avond, 1449, wandelden enkele vrouwen door de Zuidmoerstraat en zagen ze in een ‘bloeyenden haegdoorn’ helder licht verschijnen. Ze hoorden er hemelse muziek bij. Een Mariabeeldje verscheen. Ze brachten het beeldje tot driemaal toe naar de Sint-Vincentiuskerk en tot driemaal toe verdween het daar en dook het opnieuw op in meidoornstruik waar de dames het gevonden hadden. Een teken dat Maria op die plek vereerd wilde worden en dat er een kapel moest voor gebouwd worden. De kapel is een Eeklose religieuze erfgoedparel die je absoluut eens moet gezien hebben en de school, ondertussen College-Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn met 2.800 leerlingen en 450 leerkrachten, bouwde naam en faam tot over de grenzen heen.

Waar Maria verscheen, groeide een klooster

Het verhaal van een steeds opnieuw opduikend Mariabeeldje, wat we ook kennen van Onze-Lieve-Vrouw van Stoepe in Ertvelde, is niet uniek in Europa. Maar de weerklank ervan moet toch vier zusters van het Sint-Catharinaklooster in het Frans-Vlaamse Sint-Omaars (Saint-Omer) getriggerd hebben want onder leiding van zuster Laurette Dierkens vestigden zij zich op de plek van de Mariaverschijning. Vermoed wordt dat zuster Dierkens rijke familiebanden had in de stad, zeker is dat het klooster vrijwel meteen officieel erkend werd en ook vrij vlug gronden en middelen ter beschikking gesteld kreeg. Toen de Gentse opstand in 1453 door Bourgondiër Filips de Goede in Gavere de kop werd ingedrukt, had dat meteen invloed op het kloosterleven. Ook de sluipende hervormingen van de Franciscaanse orde en de wijziging van kloosterregels door de Heilige Coleta die in Gent stierf in 1447, bracht onrust binnen de nieuwe kloostergemeenschap. Het zouden echter, ruim een eeuw later, de perikelen met de watergeuzen en het protestantisme zijn die de Grauwzusters in 1572 richting Gent-Sint-Pieters op de vlucht deden slaan. Het definitief einde van de orde wordt gesitueerd in 1784 onder de Oostenrijkse keizer Jozef II.

Maar de legende en verering van Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn bleef wel bestaan en tijdens de post-napoleontische periode met de neogotische, de industriële en de sterk kerk gestuurde bloei van Eeklo in de 19^de eeuw en tot een stuk in de 20^ste eeuw bloeide met name de school Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn uit tot een begrip in binnen- en buitenland.

De Zusters van Liefde in Eeklo: van ziekenzorg tot onderwijs

Het begon, net als in de Bourgondische periode bij de Grauwzusters, opnieuw heel klein. Op 10 mei 1832 namen drie Zusters van Liefde, orde gesticht door Kanunnik Triest in die periode, intrek in de gebouwen. Het doel was: cholerapatiënten verzorgen. Eeklo bleef van deze ziekte bespaard en de zusters gooiden zich op het onderwijs. Met succes. Volgens de orderegel moesten ze voor elke rijke leerling, twee arme leerlingen opleiden.

Hier lag de basis van het meisjespensionaat dat spoedig ook Engelse leerlingen aantrok en de oprichting van een normaalschool, vanaf 1886, om leerkrachten op te leiden: onderwijzeressen, kleuterleidsters en regentessen. Thans is deze opleiding opgenomen in het aanbod van de Artevelde Hogeschool in Gent. Het onderwijs van de meisjes gebeurde in het Nederlands én in het Frans. Op postkaartjes wordt de school ook nog wel eens ‘Institut Notre-Dame aux Epines à Eecloo’ genoemd. Ten Doorn kreeg internationale naam en faam en dat zag je ook in het leerlingenbestand, zeker toen er een Hogere Handelsschool kwam, die nota bene later werd overgeheveld naar het UFSIA, de katholieke universiteit in Antwerpen. In diezelfde periode werd er ook nog, tot voor de Tweede Wereldoorlog, een voorbereidingsjaar voor Oxford aangeboden. Ten Doorn was een begrip.

Na de Tweede Wereldoorlog steeg het leerlingenbestand al vlug, onder impuls van de democratisering van het onderwijs en de baby boom tot 2000 leerlingen. De school maakte op het einde van 20^ste eeuw ook naam als baken van het Vernieuwd Secundair Onderwijs (VSO) in de streek. Ten slotte kwam de fusie er, rond de laatste eeuwwisseling, met het bisschoppelijke Sint-Vincentiuscollege voor jongens. Ook al een school met een bijzondere geschiedenis en heel wat beroemde oud-leerlingen, maar dat is een ander verhaal. Sinds 2001 spreken we van het College Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn, de grootste school van Eeklo.

Postkaart

Project ‘Doe de Abdijendans’ n.a.v. 800 jaar Abdij van Oosteeklo

Wist je dat het middeleeuwse abdijverleden dit stukje Vlaanderen gevormd heeft?  ‘Doe de Abdijendans’ is een actie om 800 jaar Abdij van Oosteeklo (weekend za 30 en zo 31 augustus 2025, georganiseerd door de Orde van de Smoutpot) kracht bij te zetten. We verkennen een maand lang het Meetjeslandse abdijverleden van rond het jaar 1000, bij de ontwikkeling van Vlaanderen en de Zwinstreek, tot het jaar 1492, toen Columbus Amerika ontdekte. Met verhalen uit de oude doos, gestoffeerd door bronnen die Meetjeslandse heemkundigen en historici ons veelvuldig hebben achtergelaten.

We lieten onze stagiaire Chenoa Genbrugge, studente informatiebeheer aan de Artevelde Hogeschool, op zoek gaan naar sporen in onze bibliotheken en onze collectie heemkundige bijdragen. We doken zelf in onze Erfgoedbank Meetjesland op zoek naar beeldmateriaal en brouwden er 8 teksten, 8 verhalen, mee. Een blik op ons lang vervlogen regioverleden.

Bronnen

• P.L. Goegebuer. “Kloosters in het Meetjesland: Eeklo – O. L. Vrouw-ten Doorn. “ nr 35 (1984): 243-245 Appeltjes-van-het-Meetjesland-35-1984.pdf
• Website College Onze-Lieve-Vrouw-ten-Doorn: Onze Geschiedenis
• Wikipedia