Het norbertijnenverleden van de Drongengoedhoeve

Aalter (Ursel) – Het middeleeuwse en kleiige Maldegemveld strekt zich uit van bij Brugge tot aan de zandrug die Eeklo bedekt. Woeste gronden en moeilijk bewerkbaar, maar door de ligging tussen Gent en Brugge belangrijk voor reizigers en handelaars. Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen, schonk 1.100 hectare van dit ruwe gebied aan drie abdijen. Zo komt het domein Papinglo in handen van de Gentse Sint-Baafsabdij, het domein Burkel aan de Abdij ter Doest in Lissewege en het domein Drongengoed aan de Abdij van Drongen. Deze laatste abdij bestaat op dat moment net iets langer dan een eeuw. In 1121 wordt de orde van norbertijnen gesticht door Norbertus van Gennep die op Kerstmis plechtig  belooft de orderegels van Augustinus te volgen. In Prémontré (bij het Noord-Franse Laon) sticht hij de eerste abdij, Drongen volgt al in 1138. Het motto van de orde luidt: ad omne opus bonum paratus, tot elk goed werk bereid. Het motto van de Abdij van Drongen wordt: vita brevis, het leven is kort. De norbertijnen worden ook wel de witheren of witte pastoors genoemd, want ze bedienen ook parochies maar wel onder de bevoegdheid van de abdij. Zo behoudt het dorp Ursel, thuishaven van de Drongengoedhoeve, tot even na de Franse Revolutie een norbertijn als zielenherder.

Van Drongen tot Leffe: de blijvende erfenis van de norbertijnenorde”

“De norbertijnenorde is nog steeds een belangrijke orde en telt wereldwijd meer dan 1.300 leden”, vertelt Hugo Vermeren van vzw Vrienden van de Drongengoedhoeve. De abdij van Drongen was een norbertijnenabdij van 1138 tot 1797, fungeerde dan even als textielatelier van de Gentse textielpionier Lieven Bauwens en is nu in handen van de jezuïeten. De namen van de huidige norbertijnenabdijen in België klinken bekend in de oren: Grimbergen (1128), Park (Heverlee 1128), Tongerlo (1130), Averbode (1134), Postel (1138) en Leffe (1152). De data geven alleszins aan hoe snel de orde zich verspreid heeft na de stichting meer dan 900 jaar geleden.

De huidige gebouwen die zichtbaar zijn en nog een link hebben met de norbertijnen van Drongen dateren uit de 18^de eeuw. Er is heel zeker een ontginningshoeve geweest voor 1746. “De stenen fundamenten van de authentieke Drongengoedhoeve werden in 2016 door de vakgroep archeologie van de Gentse universiteit blootgelegd. Het terrein is omgeven door een gracht. Het moet een vierkanten complex van gebouwen zijn geweest en de archeologische vondsten werden gedateerd tussen de 13^de eeuw en de 17^de eeuw. Zo werd onder andere de basis van een traptoren ontdekt”, vertelt Hugo Vermeren.

Het bouwke van Ursel: erfgoed in het hart van het Drongengoed

Wat nu zichtbaar is en bekend staat als de Drongengoedhoeve werd door abt de Stoop in 1746 gebouwd als ontginningshoeve van het gebied. Bij dit complex werd in 1948 door een rijke Eeklose familie nog een duiventoren en twee toegangspoorten bijgebouwd, maar dat is dus een 20^ste-eeuwse frivoliteit. In 1762 liet abt de Stoop ook een klein landhuis met kapel bouwen, wat als verblijfplaats diende voor de bostoezichter en als buitenverblijf voor de abdij. Wie van het Jagershof door het bos richting Drongengoedhoeve fietst zal dit eiland centraal gelegen in het dambordvormig drevenpatroon beslist herkennen. Daar stond dus het ‘bouwke van Ursel’.

“Antonius de Stoop werd in 1740 tot abt van de abdij in Drongen verkozen. Onder zijn leiding groeide het Drongengoed uit van een geruïneerde hofstede tot een centrum van bosbouw. Hij stapte af van de wens om van Drongengoed een landbouwgebied te maken. De stugge kleigrond maakte dit onmogelijk. Het ‘velt’, onderdeel van het ooit zo uitgestrekte Maldegemveld, werd tot loofbos omgetoverd en er werd een dambordvormig drevenpatroon gecreëerd wat moest leiden tot efficiënter beheer”, besluit Hugo Vermeren.

Vita brevis – het leven is kort

Zoals hierboven aangehaald, draagt het wapenschild van de Abdij van Drongen onder de zwaan het motto vita brevis, het leven is kort. Ook abt de Stoop had een eigen wapenschild: corda juncta cordibus, laat ons de harten verenigen. “Beide spreuken sieren nog steeds de hoofdingang van de Drongengoedhoeve”, vertelt Hugo. “En laat dat nu net de kern zijn van wat we met de vzw Vrienden van de Drongengoedhoeve willen bereiken. Het leven is kort maar laat ons de harten verenigen en een vernieuwde toekomst voor deze prachtige plek verzekeren.”

www.drongengoedhoeve.be

Project ‘Doe de Abdijendans’ n.a.v. 800 jaar Abdij van Oosteeklo

Wist je dat het middeleeuwse abdijverleden dit stukje Vlaanderen gevormd heeft?  ‘Doe de Abdijendans’ is een actie om 800 jaar Abdij van Oosteeklo (weekend za 30 en zo 31 augustus 2025, georganiseerd door de Orde van de Smoutpot) kracht bij te zetten. We verkennen een maand lang het Meetjeslandse abdijverleden van rond het jaar 1000, bij de ontwikkeling van Vlaanderen en de Zwinstreek, tot het jaar 1492, toen Columbus Amerika ontdekte. Met verhalen uit de oude doos, gestoffeerd door bronnen die Meetjeslandse heemkundigen en historici ons veelvuldig hebben achtergelaten.

We lieten onze stagiaire Chenoa Genbrugge, studente informatiebeheer aan de Artevelde Hogeschool, op zoek gaan naar sporen in onze bibliotheken en onze collectie heemkundige bijdragen. We doken zelf in onze Erfgoedbank Meetjesland op zoek naar beeldmateriaal en brouwden er 8 teksten, 8 verhalen, mee. Een blik op ons lang vervlogen regioverleden.

Wandeltip

Wie in Ursel een wandeling wil doen en de sporen de norbertijnen verder wil exploreren, raden we de ErfgoedApp aan. Check onze Pastoor Norbertijnwandeling in onze reeks ErfgoedApp-routes.

Voor deze bijdrage mochten we rekenen op de kennis van Hugo Vermeren en de teksten die hij voor de tentoonstelling ‘900 jaar Norbertijnen’ in 2021 schreef.

Bronnen afbeeldingen

• Inventaris Onroerend Erfgoed
• EffenWeg.be
• Nele Vanmaele
• Philippe Verleyen
• Bart Van Damme