Verdwenen Doornzeelse Abdij uit 1234

Evergem (Doornzele) – Toen COMEET een voormiddag met de Lovendegemse keramiste Kathleen Wittouck zoektochttegels ging plaatsen voor het Europese project De Stadsrand kwam het besef dat de Dries van Doornzele, omgeven door kanaal en bedrijvigheid, toch wel een heel mythische plek is. De mist zoekt er zijn weg tussen de bomen op een vele honderden meters lang groen lint dat er al vele eeuwen was: een graasplek voor het vee van nomaden die landbouwer werden. Tot hier in 1234, recente geschiedenis voor Doornzele, een groepje godsdienstige vrouwen uit Gistel zich kwamen vestigen en trouw zweerden aan de orde van Cîteaux: op zoek naar God, zich onderwerpend aan strenge regels en de gelofte van armoede.

Het klooster van Doornzele bestaat nog en geeft onderdak aan de lagere school Braambos en de ervaringsgerichte plek COMPOT. Maar dit 19^de eeuwse complex heeft niets van doen met het middeleeuwse abdijverleden van Doornzele. Het enige stenen overblijfsel daarvan, vind je in Gent in de Doornzeelsestraat waar nog één muur rest die de zusters lieten bouwen toen ze in de grote stad onderdak zochten. Toch reiken beide kloostergeschiedenissen elkaar de hand in de geschiedenisboekjes want Zuster Dorothea, de laatste monniale van de Doornzeelse abdij Onze-Lieve-Vrouw-ter-Gulden-Celle, stierf in 1848. Op dat moment was de abdij, met gebouwen in Doornzele en Gent, al opgeheven sinds 1796 als gevolg van de Franse revolutie. Het huidige klooster, opgericht voor arme wezen en bejaarde vrouwen door de zusters van het Heilig Hart van Maria, dateert van 1842. Zuster Dorothea heeft het dus nog meegemaakt!

Bron Inventaris Onroerend Erfgoed

Ter Gulden Celle

Ter Gulden Celle, het klinkt poëtischer dan de rauwe werkelijkheid. De naam verwijst naar de cellen waar de middeleeuwse vrouwen zich dus vrijwillig in stilte lieten opsluiten. De abdij had ook macht én grond, met bezittingen in Doornzele, Kluizen, Ertvelde en Zelzate. In 1234 erkent de kloostergemeenschap in Gistel de onafhankelijkheid van de zustergemeenschap in Doornzele. Op dat moment wordt de gemeenschap opgenomen in de Orde van Cîteaux. De eerste gekende abdis was Catharina Vylain, gestorven in 1331, en telg van een bekende Gentse patriciërsfamilie. Dat wijst op de invloed van de abdij. Het hoogtepunt van de abdij was de bloeiperiode onder abdis Katelijne de Buc (1519-1553) maar na deze bloei volgde een woelige tijd van godsdienstoorlogen en plundering. De abdis verhuist naar Goes, de achtergebleven zusters vinden onderdak in Gent. “Op de puinen van het oude zouden zij het nieuwe Doornzele opbouwen”, schrijft P.L. Goegebuer. Het lijkt wel de dorpsgeschiedenis van Doornzele te tekenen: na een opgeheven klooster verschijnt een nieuw klooster, na de oorlog verschijnt een nieuwe kerk, te midden industrie broeit een nieuwe dorpsgemeenschap mét een eigen dorpshuis, een hotel wordt een plek waar gezinnen rust vinden, een voetbalveld wordt het openluchtzwembad Buitenspel, een gehavend koppelingsgebied wordt fietsgebied met fijne en kleine natuurgebieden en een oude molenromp wordt de thuishaven van de Meetjeslandse krulbolders. Maar veel van die verhalen ontdek je dus via de tien tegels, waarvan er zeven op en rond de Dries liggen. Een sacrale plek, zoveel is zeker.

Bron: Claude Faseurvia

Zoektocht

Ontdek heel deze stadsrandregio en vertrek vanaf De Hannekesnest in Langerbrugge voor de Zoektocht 10 tegels, 10 verhalen.

Bronnen

• Meetjes.land, 10 tegels 10 verhalen, wandelzoektocht in Doornzele en Kerkbrugge-Langerbrugge
• A. De Vos Werkgroep. Geschiedenis van Evergem (1994)
• P.L. Goegebuer. “Kloosters in het Meetjesland: Doornzele – Abdij O.L. Vrouw-Ter-Gulden Celle.“ nr 35 (1984): 235-237 Appeltjes-van-het-Meetjesland-35-1984.pdf

Project ‘Doe de Abdijendans’ n.a.v. 800 jaar Abdij van Oosteeklo

Wist je dat het middeleeuwse abdijverleden dit stukje Vlaanderen gevormd heeft?  ‘Doe de Abdijendans’ is een actie om 800 jaar Abdij van Oosteeklo (weekend za 30 en zo 31 augustus 2025, georganiseerd door de Orde van de Smoutpot) kracht bij te zetten. We verkennen een maand lang het Meetjeslandse abdijverleden van rond het jaar 1000, bij de ontwikkeling van Vlaanderen en de Zwinstreek, tot het jaar 1492, toen Columbus Amerika ontdekte. Met verhalen uit de oude doos, gestoffeerd door bronnen die Meetjeslandse heemkundigen en historici ons veelvuldig hebben achtergelaten.

We lieten onze stagiaire Chenoa Genbrugge, studente informatiebeheer aan de Artevelde Hogeschool, op zoek gaan naar sporen in onze bibliotheken en onze collectie heemkundige bijdragen. We doken zelf in onze Erfgoedbank Meetjesland op zoek naar beeldmateriaal en brouwden er 8 teksten, 8 verhalen, mee. Een blik op ons lang vervlogen regioverleden.