Herbestemming roerend religieus erfgoed van Sint-Barbarakerk, Rieme


kerk rieme (3)Het kerkenlandschap in Vlaanderen is in verandering. De Sint-Barbarakerk in Rieme (Evergem) sloot in 2013 reeds definitief haar deuren. Met het oog op een nieuwe bestemming voor het kerkgebouw, werd ook naar een nieuwe bestemming gezocht voor het roerend erfgoed van deze parochiekerk.

Om dit herbestemmingsproces te begeleiden, ontwikkelt het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC), in samenwerking met de Vlaamse provincies, momenteel een handleiding voor het waarderen, selecteren en herbestemmen van het roerend erfgoed van parochiekerken. De richtlijnen worden getoetst aan proefprojecten, waartoe ook Rieme behoort.

Projectteam

Een eerste stap in het herbestemmingsproces was het oprichten van een projectteam die de herbestemming nauw zou opvolgen. In Rieme bestond het team uit afgevaardigden uit de kerkfabriek en het centraal kerkbestuur, de gemeente Evergem, Erfgoedcel Meetjesland en de consulenten van de Provincie Oost-Vlaanderen. Dit projectteam kwam op regelmatige basis samen, stippelde een plan van aanpak uit en besprak uitvoerig de inventaris van de roerende goederen van de parochiekerk.

Herbestemming objecten

De inventaris was een belangrijk instrument dat een overzicht gaf van alle objecten die een nieuwe thuis zochten. Voor de erfgoedobjecten uit de kerk zocht het projectteam naar een passende, bij voorkeur lokale of regionale bestemming. Liturgisch vaatwerk, relieken, waardevol textiel, … werd overgebracht naar de fusiekerk (Ertvelde). Andere gebruiksgoederen die nog konden dienen, vonden een nieuwe thuis in de naburige kerken of bij de gemeentelijke diensten.

kerk rieme (8)

Buurtverkoop en scansessie

Na afloop bleek er nog een groot aantal kleinere voorwerpen te zijn met weinig erfgoedwaarde, zoals bloemenvazen, bloempotten, stukken stof, oude vlaggen, … Voor deze voorwerpen werd een buurtverkoop georganiseerd waarop enkel de inwoners van Rieme werden uitgenodigd.

Het opzet van de buurtverkoop bestond eruit de mensen die nog een band hebben met de kerk en die decennialang de kerk bezochten, de kans te geven een aandenken uit de kerk mee naar huis te nemen voor een kleine prijs. Aan de buurtverkoop werd tevens een afsluitmoment gekoppeld waar de buurtbewoners herinneringen aan vroeger en aan hun kerk konden ophalen. Erfgoedcel Meetjesland deed vooraf een oproep naar oude foto’s en documenten over de kerk, die tijdens de buurtverkoop konden ingescand worden.

De buurtverkoop was een groot succes. Vele Riemenaren vonden hun weg naar de kerk en kochten een klein aandenken. Meer dan 200 foto’s over de kerk, doopsels, huwelijken, processies en wijkfeesten werden ingescand en nadien op Erfgoedbank Meetjesland gedeeld.

Dit initiatief kon op veel bijval rekenen van de buurtbewoners, omdat het een sterk gemeenschapsvormend karakter had.

Buurtverkoop rieme (3)

Open Monumentendag 2015

Later in 2015 stelde het lokale Open Monumentendag-comité de Open Monumentendag  2015 in het teken van de kerk van Rieme. De kerk werd nog een laatste keer opengesteld en er stond een tentoonstelling over de geschiedenis van de kerk, het dorp en zijn bewoners. Net zoals de buurtverkoop werd ook Open Monumentendag een succes.